Gezond opvoeden
Gezonde omgeving
Gezond opvoeden
Gezonde omgeving
Gezond opvoeden
Gezonde omgeving
Gezond opvoeden
Gezonde omgeving

Gezonde omgeving

Hoe je in de verschillende gezondheidsthema’s een geschikte omgeving kan creëren, lees je in de themadossiers. Wist je dat je door een gezonde omgeving in te richten je kinderen kan ondersteunen bij het versterken van zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en het omgaan met problemen en tegenslagen?

Ontdek enkele tips om aan de slag te gaan. Misschien pas je zelf andere technieken toe? Ouders doen al heel wat en bovendien is elk gezin en elk kind verschillend. De lijst met tips is dus zeker niet volledig.

Een gezonde omgeving voor een sterker zelfvertrouwen

Een warme en liefdevolle omgeving creëren door waardering te tonen, is een belangrijke stap voor je kind om zelfvertrouwen te ontwikkelen. Daarnaast zijn er nog enkele andere zaken waar je rekening mee kan houden:

Een omgeving met realistische verwachtingen

Kan je van je zoon verwachten dat hij altijd de meeste goals maakt? Ga je ervan uit dat je dochter steeds de eerste van de klas is? Wanneer je als ouder te veel verwacht, wordt het vaak onmogelijk voor je kinderen om hieraan te voldoen. Voorkom een deuk in hun zelfvertrouwen door aandacht te schenken aan de omgeving:

  • Schep realistische, maar uitdagende verwachtingen. Aanvaard je kind zoals het is. Geef bijvoorbeeld een opdracht waarvan je weet dat je kind het net of nog net niet geleerd heeft. Is het gelukt? Tijd voor een compliment. Je kan de opdrachten steeds beetje bij beetje moeilijker maken.
     
  • Ga na of de verwachtingen die je kind zelf heeft realistisch zijn. Kinderen, en zeker jonge kinderen, kunnen soms vol trots en lof zijn over zichzelf. Ook grote dromen als ,,ik word later een superster!” of ,,ik word piloot!” steken de kop op. Zeker wanneer de eerste tekenen van een eigen ikje naar boven komen (2-5 jaar), kan het lijken alsof ze boordevol zelfvertrouwen zitten. Laat deze grote dromen en gevoelens van trots bestaan en geniet ervan. Kinderen worden meestal realistischer naarmate ze ouder worden. Tijdens het opgroeien blijft het zeker de moeite waard om ook bij oudere kinderen te luisteren naar hun verwachtingen. Zijn deze haalbaar? Misschien kan je samen grote opdrachten opsplitsen in kleinere delen. Vermoed je dat er meer aan de hand is? Reageert je kind bijvoorbeeld steeds angstig bij een perfect haalbare opdracht?
     
  • Verwachtingen hoeven niet altijd prestatiegericht te zijn. Iedereen houdt van winnen en van succes, toch is het niet mogelijk om altijd en overal de beste te zijn. Ook kinderen moeten dit leren. Door te ervaren hoe het is om te verliezen of het eens minder goed te doen, leren kinderen trots te zijn wanneer ze wel slagen in een opdracht of spel. Waardeer zeker ook de moeite en inzet op zich.

Zo is het niet realistisch te verwachten dat Tine steeds als eerste zal eindigen in een loopwedstrijd, maar bijvoorbeeld wel dat ze het hele parcours zonder stoppen kan uitlopen.  

Een omgeving waarin fouten maken kan

Slaagt je kind niet in een opdracht of wordt een afspraak verbroken? Maak duidelijk dat fouten maken kan.

  • Maak eerst tijd om te luisteren. Maakt je kind een fout of komt het een afspraak niet na? Dan staan we soms meteen klaar om onze mening of een preek te geven. Vaak is er een reden waarom kinderen een ander gedrag stellen of waarom een opdracht niet lukt. Door dit te bespreken creëer je ruimte voor je kind om zijn of haar gedrag bij te stellen. Zo kan het een volgende keer wel te slagen en zelfvertrouwen opbouwen. Wordt een grens of regel overschreden? Blijf dan naast luisteren ook consequent optreden
     
  • Laat je kinderen weten dat ze altijd bij jou terecht kunnen en ondersteun wanneer iets niet van de eerste keer lukt. En kom dit ook na door er echt te zijn wanneer nodig.

Een ondersteunende omgeving

Lukt iets niet van de eerste keer? Dat kan best frustrerend zijn! Toch helpt leren met vallen en opstaan kinderen en jongeren bij het opbouwen van hun zelfvertrouwen. Hoe kan je als ouder hierin ondersteunen?

  • Wees een echte cheerleader wanneer een opdracht niet meteen lukt. Moedig aan en geef steun waar nodig. Door kinderen zelf te laten proberen, met de nodige steun om op terug te vallen, toon je dat je vertrouwen hebt in hen.
     
  • Let op dat je geen woorden in de mond legt of de situatie volledig overneemt. Al is de verleiding nog zo groot om je tiener te bestoken met goede raad of om het strikken van de veters meteen over te nemen. Je zou van minder onzeker worden als alles door een ander wordt gedaan, omdat het je zelf niet meteen lukt.
     
  • Leren omgaan met verliezen hoort er bij. Lukt het na veel proberen steeds niet? Dat is uiteraard jammer. Toch dienen kinderen ook te leren omgaan met verliezen en tegenslagen. 

Een omgeving om sociale vaardigheden te oefenen

Elke ouder wil dat zijn kinderen vrienden maken, hun draai vinden in het leven en voor zichzelf leren opkomen. Kinderen staan voor de opdracht om te leren omgaan met andere mensen. Een omgeving die ondersteunt en de kans biedt om dit met vallen en opstaan te leren is dan ook belangrijk.

Creëer oefensituaties

Je kind kan sociale vaardigheden inoefenen door samen te spelen met vrienden en vriendinnen. Bij  samen spelen, komen namelijk veel sociale vaardigheden aan bod. Denk bijvoorbeeld aan het delen van de auto’s, je beurt afwachten bij een gezelschapsspel, elkaar helpen bij het aankleden van de pop, onderhandelen over wie eerst mag, de leiding nemen of omgaan met het verliezen van een voetbalmatch.

Bij jonge kinderen (2-5 jaar) zijn de meeste sociale vaardigheden vaak nog niet genoeg ontwikkeld. Dat maakt het moeilijk om samen te spelen. Net daarom is oefenen voor kinderen heel erg belangrijk. En ook oudere kinderen kunnen er nog veel uit leren. Stimuleer samen spelen door vriendjes en vriendinnetjes uit te nodigen bij je thuis. Maar ook neven, nichten, broers en zussen kunnen goede speelmaatjes zijn. Vergeet niet om je zoon of dochter inbreng te geven wanneer je iemand wil uitnodigen om te komen spelen. Misschien heeft hij of zij daar minder nood aan en speelt je kind op school met vriendjes, maar thuis liever alleen? Of heeft je kind een voorkeur met wie hij of zij wil spelen?

Naast oefenen door te spelen met anderen, kan je als ouder ook een uitdagende en leerrijke sociale omgeving creëren. Dit is ideaal wanneer je zoon of dochter meer ondersteuning nodig heeft. Lukt het bijvoorbeeld nog niet zo goed om een gesprek aan te knopen? Is je dochter verlegen wanneer de kassierster iets vraagt? Of weet je zoon niet goed wat te doen wanneer een klasgenootje huilt? 

  • Bedenk een situatie waarin je zoon of dochter aan die ene sociale vaardigheid kan oefenen. Vraag bijvoorbeeld aan je kind om de buren te vragen of ze ook een stukje taart willen komen eten. Laat je zoon zelf een ijsje kopen in het pretpark of neem je kind mee naar een nieuwe speeltuin met onbekende kinderen.
     
  • Maak tijd voor voorbereiding. Vertel op voorhand over de nieuwe situatie. Doorloop de nieuwe opdracht samen en laat je kind bedenken wat het kan zeggen en doen. Ook kan het helpen om verhalen voor te lezen waarin kinderen met dezelfde sociale vaardigheden moeilijkheden hebben. 

Leren omgaan met ruzie hoort bij samen spelen

Bij samen spelen, hoort heel vaak ook ruziemaken. Onderschat het belang hiervan niet. Ruzie maken is een goede leerschool. Kinderen kunnen er veel verschillende sociale vaardigheden door oefenen: leren onderhandelen, opkomen voor jezelf, leren luisteren naar anderen, maar ook leren wanneer je te ver gaat. Waar kan je rekening mee houden om een omgeving te creëren waar ruzies oplossen kan bijdragen aan de sociale vaardigheden:

  • Geef je kinderen de ruimte om zelf uit hun ruzies te komen en oplossingen te bedenken.
     
  • Hou in de gaten dat de ruzie niet escaleert. Wordt er bijvoorbeeld geslagen, gevloekt of geduwd? Dan wordt er een grens overschreden en kom je best tussenbeide. Maak duidelijk dat ruziemaken en boos zijn mogen, maar dat slaan en vloeken niet nodig zijn om een ruzie op te lossen. Las eventueel een time-out in om de kinderen wat te laten afkoelen voor je samen naar oplossingen zoekt.
     
  • Speel bemiddelaar wanneer ze er na een tijdje zelf niet uit geraken. Luister naar beide verhalen, kies geen partij en stimuleer de kinderen om zelf oplossingen te bedenken die je dan samen kan bespreken.
     
  • Heb je zelf ruzie met je zoon of dochter? Luister naar elkaars probleem en bedenk samen een duidelijke oplossing. Je gaat dit gesprek best aan wanneer jullie beiden wat gekalmeerd zijn. Een time-out voor je zoon of dochter of jezelf even afzonderen, kunnen helpen. Uiteraard geldt het samen bespreken van een oplossing niet voor alles. Sommige regels bepaal jij als ouder zelf en staan niet ter discussie. 

Hou rekening met verlegenheid

Heel wat peuters en jonge kinderen zijn verlegen. Bij het ontmoeten van nieuwe mensen, in nieuwe situaties of bij het samen spelen met andere kinderen. Moedig je zoon of dochter rustig aan om met de andere kindjes te gaan spelen. Toon ook je vertrouwen dat hij of zij zich zal redden en dat het goed zal gaan, maar forceer niets. Je past je best aan het tempo van je kind aan. Zo kan je in het begin in de buurt blijven en contact houden door bijvoorbeeld af en toe eens te zwaaien. Stilaan kan je hem of haar meer loslaten. Ook kan je één of twee vriendjes uit een grote groep uitnodigen om samen te spelen wanneer je kind zich wat onwennig voelt in een (nieuwe) grote groep. Zo leren ze elkaar beter kennen en voelt je kind zich misschien wat meer op zijn gemak.

Ook oudere kinderen kunnen verlegen zijn tijdens het spelen of in contact met andere kinderen. Bovendien wordt verlegenheid vaak versterkt door de puberteit. Dwingen om contact te leggen met andere mensen is geen goed idee. Luister naar hun verhaal en toon begrip voor de verlegenheid. Vertel dat jij als ouder soms ook verlegen bent en geef enkele tips hoe jij daar zelf mee om gaat. Meer informatie over verlegenheid?

Een omgeving waarin kinderen leren problemen op te lossen

Kinderen en jongeren leren vooral problemen oplossen en omgaan met hun gevoelens door zelf aan de slag te gaan en te experimenteren. Als ouder kan je hierbij helpen door een stimulerende omgeving aan te bieden:

  • Oefen samen op voorhand situaties in die bijna zeker een hevige, ongepaste reactie zullen teweegbrengen. Speel een toneeltje, bespreek de gevoelens en bedenk mogelijke oplossingen. Of wat dacht je van een gezelschapsspel om te leren omgaan met verliezen?
     
  • Bespreek een hypothetisch probleem en de mogelijke oplossingen. Daarna kan je zoeken naar of wachten op een situatie om de gekozen en besproken oplossing eens uit te proberen. Hou er wel rekening mee dat de gevoelens in de echte situatie veel overweldigender kunnen zijn. En uiteraard kan je niet volledig voorspellen hoe iets zal verlopen.  
     
  • Laat je kinderen zelf hun problemen oplossen.  In het begin zorgt je best voor wat begeleiding, maar onderschat niemand.
Hoofd categorie: 
info_weight: 
2
Gezond opvoeden categorieën: